Tora Bilgisi

Luka İncili ve Elyazmaları Arasındaki Farklılıklar

Luka İncili’nde 3.23-38’de yer alan soyağacından 3:33’ün farklı çevirilerini inceleyelim:

 

TLC02 Amminadav oğlu, Ram oğlu, Hesron oğlu, Peres oğlu, Yahuda oğlu,
TC Amminadab oğlu, Admin oğlu, Arni oğlu, Hetsron oğlu, Perets oğlu, Yahuda oğlu
KMEYA Amminadab oğlu, Aram oğlu, Hetsron oğlu, Perets oğlu, Yahuda oğlu,
ESV the son of Amminadab, the son of Admin, the son of Arni, the son of Hezron, the son of Perez, the son of Judah,
KJV Which was the son of Aminadab, which was the son of Aram, which was the son of Esrom, which was the son of Phares, which was the son of Juda,

 

Bu çevirilere baktığımız zaman gözümüze ilginç bir durum çarpıyor. Bazı çevirilerde ‘Ram oğlu’ derken bazı çevirilerde ‘Admin oğlu, Arni oğlu’ denmekte. Bunun nedeni nedir? Çeviri hatası mı? Gerçi nasıl bir çeviri hatası bir kişiyi iki farklı kişi olarak yazabilir ki? Ne olduğunu anlamak için yapılması gereken en doğru hareket orijinal metni incelemektir.

 

‘incil.info’ adresinden aldığımız orijinal Grekçe metni ve transliterasyonunu inceleyelim:

 

τοῦ ἀμιναδὰβ τοῦ ἀδμὶν τοῦ ἀρνὶ τοῦ ἑσρὼμ τοῦ φάρες τοῦ ἰούδα

 

toû aminadàb toû admìn toû arnì toû hesrṑm toû pháres toû ioúda

 

Grekçe metin ‘Admin oğlu, Arni oğlu’ demekte. Peki neden diğer çeviriler ‘Ram oğlu’ şeklinde çevirmişlerdir?

 

‘www.scripture4all.org’adresinden aldığımız orijinal Grekçe metni ve transliterasyonunu inceleyelim:

 

 

Buradaki Grekçe metin ise ‘Aram oğlu’ demekte. Bizim buradan şu çıkarımı yapmamız gayet yerinde olur: Her iki site ve çeviriler ‘farklı Grekçe metinleri’ esas almaktadır.  İddiamızın doğruluğunu nasıl kanıtlayabiliriz? Elbette ki Luka İncili’nin el yazmalarına bakarak.

 

Luka İncili’nin 80-130 yılları arasında yazıldığı tahmin edilmektedir. ‘www.csntm.org’ adresinden dijital olarak ulaştığımız en eski el yazmaları olan Codex Sinaiticus ile Codex Vaticanus’u inceleyelim:

 

 

4. yüzyıla ait olan Codex Sinaiticus’ta ‘Admin oğlu, Arni oğlu’ ifadesi yer almaktadır.

 

Burada çok ilginç bir durum daha göze çarpıyor. ‘Amminadav’ ismi ‘Adem’ olarak yazılmış fakat daha sonra Amminadav olarak düzeltilmiştir. Ayrıca ‘Sala’ isminin sonuna daha sonradan ‘mon’ eklenmiş. Bu, bazı çevirilerin neden ‘Sala’ bazılarının ise ‘Salmon’ yazdığını anlamamızı sağlamaktadır.

 

4. yüzyıla ait olan  Codex Vaticanus’ta ‘Admin oğlu, Arni oğlu’ ifadesi yer almaktadır.

 

Burada çok ilginç bir durum göze çarpıyor. ‘Amminadav’ ismi yer almamaktadır. Ayrıca Codex Sinaiticus’ta ‘Salmon’ olarak düzeltilen ‘Sala’ ismi burada doğrudan ‘Sala’ olarak yer almaktadır.

 

Bir de Codex Sinaiticus ile Codex Vaticanus’tan daha eski olan 3. yüzyıla ait Papyrus P4’e göz atalım:

 

του̣ α̣δ̣α̣[μ] [του] αδμ̣ειν̣· τ̣ο̣υ̣ α̣ρ̣[νει] του εσρωμ̣· τ̣[ου] [φα]ρε̣ς̣· τ̣ο̣[υ] [ιουδα]

 

Papirüste ‘Admin oğlu, Arni oğlu’ ifadesi yer almaktadır. Burada çok ilginç bir durum daha göze çarpıyor. ‘Amminadav’ ismi ‘Adem’ olarak yazılmıştır.

 

Görüldüğü üzere 3. ve 4. yüzyıllara ait el yazmaları ‘Admin oğlu, Arni oğlu’ ifadesini kullanmaktadır. Aynı yüzyıllara ya da daha öncesine ait olup ‘Ram oğlu’ ifadesini kullanan bir el yazması bulunmamaktadır. 5. yüzyıldan itibaren düzeltme yoluna gidilmiştir.

 

Sırada 5. yüzyıl ve sonraki yüzyıllara ait iki el yazmasını inceleyelim. bakalım onlarda nasıl geçmekte:

 

5. yüzyıla ait Codex Alexandrinus’ta ‘Ram oğlu’ ifadesi yer almaktadır.

 

5. yüzyıla ait Codex Bezae’de ‘Ram oğlu’ ifadesi yer almaktadır.

 

8. yüzyıla ait Codex Regius’ta da ‘Admin oğlu, Arni oğlu’ ifadesi yer almaktadır. 5. yüzyıla ait iki el yazmasında ‘Ram oğlu’ ifadesi varken 8. yüzyıla ait el yazmasında ‘Admin oğlu, Arni oğlu’ ifadesinin yer alması ilginç bir durum.

 

9. yüzyıla ait Codex Cyprius’ta ise ‘Ram oğlu’ ifadesi yer almaktadır.

 

Peki en eski İncil el yazmaları ‘Admin oğlu, Arni oğlu’ derken neden daha sonra ‘Ram oğlu’ olarak değiştirilmiştir? Bu sorunun cevabı çok basit, çünkü Yahudi Kutsal Kitabı ile uyumsuz olduğu gerçeğini gizlemek için. Yahudi Kutsal Kitabı’nda Admin ve Arni isimleri hiç geçmez. Ayetleri inceleyelim:

 

1. Tarihler 2:10
וְרָ֖ם הֹולִ֣יד אֶת־עַמִּינָדָ֑ב וְעַמִּינָדָב֙ הֹולִ֣יד אֶת־נַחְשֹׁ֔ון נְשִׂ֖יא בְּנֵ֥י יְהוּדָֽה׃
weram howlid eth-amminadav we’amminadav howlid eth-nachshown nesi benei yehudah
Amminadav Ram’ın oğluydu. Yahudalılar’ın önderi Nahşon Amminadav’ın oğluydu.

 

Söz konusu ayette ‘Admin oğlu, Arni oğlu’ ifadesi yer almamaktadır.

 

Rut 4:19
וְחֶצְרֹון֙ הֹולִ֣יד אֶת־רָ֔ם וְרָ֖ם הֹולִ֥יד אֶת־עַמִּֽינָדָֽב׃
wechetsrown howlid eth-ram weram howlid eth-amminadav
Hesron Ram’ın babası, Ram Amminadav’ın babası

 

Söz konusu ayette ‘Admin oğlu, Arni oğlu’ ifadesi yer almamaktadır.

 

Görüldüğü üzere orijinal İbranice Yahudi Kutsal Kitabı’nda yer alan soyağacı bu şekildedir. Hristiyanlar Luka’da yer alan bu hatayı fark edip düzeltme girişiminde bulunmuşlardır.

 

Luka, Septuaginta’ya göre yazmış olamaz mı?

 

Öncelikle şu bilinmelidir ki orijinal Septuaginta veya “Ön-Septuaginta”, sadece Musa’nın Beş Kitabı’nın çevirisiydi. Septuaginta’ya yapılmış olan ilk atıf, M.Ö. 2. Yüzyıl’daki Aristeas’ın Mektubu’nda olup, Septuaginta’nın yalnızca Yaratılış, Mısır’dan Çıkış, Levililer, Çölde Sayım ve Yasa’nın Tekrarı kitaplarının çevirisi olduğunu onaylamaktadır! Birinci yüzyıl tarihçisi ünlü Josephus Flavius, Ptolemy Philadelphus’un hükümdarlığında, yalnızca Yasa’nın (Tora’nın) tercüme edildiğini belirtmektedir. Aynısı Talmud’da da belirtilmektedir.

 

Hatta, Grekçe Hristiyan İncili’nin Latince çevirisi olan Vulgata’nın başlıca çevirmeni, Kilise babası, Jerome, Yahudi Kutsal Metinleri’nin bir parçası olan Tarihler Kitabı’na yazdığı önsözde, yaşadığı dönemde (M.S. 347 -420), Kutsal Kitap’ın en az üç farklı Grekçe tercümesi olduğunu belirtmektedir. Bu Grekçe tercümeler içerisinde Septuaginta yoktur. Bu üç çeviri şunlardır: Üçüncü yüzyıl teologu Origen çevirisi, Hesychius’un Mısır Tashihi ve Lucian’ın Suriye Tashihi.

 

Dolayısıyla, Yahudi Kutsal Metinleri’nin birçok Grekçe çevirisi vardı ve her biri Yahudi olmayan kişiler tarafından düzenlenmişti. Bugün elimizde bulunan tüm Septuagintalar, Hesychius ve Hristiyan teologlar Origen ve Lucian tarafından yapılan düzeltmelerden türetilmiştir. Bugün, yayınlanmakta olan Septuaginta, Kilise tarafından Hristiyan öğretileri ile uyumlu bir “Eski Antlaşma” üretmek için ısmarlama yapılmıştır. Sonuç olarak, Yahudiler ibadetlerinde veya dini çalışmalarında Septuaginta’yı asla kullanmazlar, çünkü; tamamen bozulmuş bir metin olduğu bilinmektedir.

 

Ama yine de günümüzde  Septuaginta olarak ‘www.academic-bible.com’ adlı sitede yayınlanan metinden 1. Tarihliler 2:10 ile Rut 4:19’a bir göz atalım:

 

καὶ Αραμ ἐγέννησεν τὸν Αμιναδαβ, καὶ Αμιναδαβ ἐγέννησεν τὸν Ναασσων ἄρχοντα τοῦ οἴκου Ιουδα,
kaì Aram egénnēsen tòn Aminadab, kaì Aminadab egénnēsen tòn Naassōn árchonta toû oíkou Iouda
Amminadav Ram’ın oğluydu. Yahudalılar’ın önderi Nahşon Amminadav’ın oğluydu.
Εσρων δὲ ἐγέννησεν τὸν Αρραν, καὶ Αρραν ἐγέννησεν τὸν Αμιναδαβ
Esrōn dè egénnēsen tòn Arran, kaì Arran egénnēsen tòn Aminadab
Hesron Ram’ın babası, Ram Amminadav’ın babası

 

Görüldüğü üzere Septuaginta’da da ‘Admin oğlu, Arni oğlu’ ifadesi yer almamaktadır.

 

Matta İncili’nde yer alan soy ağacı ise şu şekildedir:

 

Ram Amminadav’ın babasıydı, Amminadav Nahşon’un babasıydı. (Matta 1:4)

 

Dolayısıyla Luka’daki bu hatanın öylece kalmasına izin veremezlerdi ve bunu düzeltme yoluna gittiler.

 

Asıl sorulması gereken sorular şunlardır:

 

Tanrı sözü olduğu iddia edilen bir metinde böylesi hatalar olur mu? Tanrı sözü olduğu iddia edilen bir metnin orijinalinde nasıl böyle farklılıklar olabilir? Tanrı sözü olduğu iddia edilen bir metne nasıl insan müdahelesi olabilir? Bu metin güvenilir olabilir mi? Metin üzerinde oynama yapanların daha başka ne gibi oynamalar yapmış olabileceğini düşünebiliyor musunuz?

 

 

Tanrınız Aşem’in ardından yürüyün ve [yalnız] O’ndan çekinin, O’nun emirlerini gözetin ve O’nun Sözü’nü dinleyin, O’na ibadet edin ve O’na yapışın. (Yasa’nın Tekrarı 13:5)

Bunlar da hoşunuza gidebilir...

1 Yorum

  1. […] Luka 3:33, en eski el yazmalarında farklıdır. Örneğin Codex Sinaiticus ve Codex Vaticanus’ta, ‘Ram oğlu’ yerine ‘Admin oğlu Arni oğlu’ ifadesi geçer. Bu nedenle farklı çevirilere göz attığızda ‘Admin oğlu Arni oğlu’ ifadesini görebilirsiniz. Hem Yahudi Kutsal Kitabı hem de Matta ile uyumsuz olduğundan daha sonra düzeltme yoluna gidilmiş, ‘Ram oğlu’ ifadesi yazılmıştır. Ayrıntılı bilgi için bakınız. […]

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir